Het niet meer belasten van papieren winsten in box 3 per 2028 kost de schatkist tot en met 2040 in totaal 21,8 miljard euro. Daarvan wordt maar een beperkt deel, ongeveer 4,2 miljard euro, gecompenseerd door de dekkingsmaatregelen die het kabinet heeft voorgesteld. Dat blijkt uit een tabel die het ministerie van Financiën op aandringen van de Tweede Kamer heeft vrijgegeven.

De verlaging van het tarief in box 2, waarin mensen met een eigen bedrijf worden belast, levert in de eerste jaren extra inkomsten op. Ondernemers worden erdoor geprikkeld om meer dividend aan zichzelf uit te keren. Deze extra belastingopbrengsten drogen evenwel na 2031 op, terwijl de inkomsten uit box 3 daarna nog jaren fors achterblijven.

Ook een vermoedelijke meevaller bij de compensatie van spaarders die onder het oude box 3-stelsel te veel belasting hebben betaald, maakt het plaatje niet rond. Het kabinet wil daarvan ruim 3 miljard euro gebruiken, geld dat volgens de eigen begrotingsregels naar de staatsschuld zou moeten gaan. Over de hele periode resteert desondanks een nog ongedekt tekort van 17,6 miljard euro.

De snelle invoering van een zogeheten vermogenswinstbelasting is een vurige wens van VVD-minister Eelco Heinen (Financiën). Onduidelijkheid over de dekking was een van de redenen voor een zeer negatief advies van de Raad van State begin deze week. De belangrijkste wetgevingsadviseur noemde het voorstel bovendien op dit moment onuitvoerbaar.

Het kabinet wil het plan desondanks doorzetten, al houdt het nu de mogelijkheid open dat de invoering wordt uitgesteld naar 2029. Dat hangt onder meer af van de vraag of de belastingdienst en banken in staat zijn het uit te voeren. Volgende week maandag buigt de vaste Kamercommissie Financiën zich over het nieuwe voorstel.

Het kabinet leverde dinsdagmiddag bij de brieven over de bijstelling van het belastingplan en de aanpassingen aan box 3 een tabel waarin de financiële effecten tot en met 2031 in kaart waren gebracht. Op aandringen van oppositiepartij PRO volgde uren later een uitgebreider overzicht van de gevolgen voor de rijksbegroting op de langere termijn.