Afsplitsen: een  ondemocratische verschijnsel

27 February 2026, 12:58 uur
Columns
mainImage

Het optreden van Mona Keijzer heeft me aan het denken gezet. Waarom heb ik zo’n afkeer van volksvertegenwoordigers, die er met hun zetel vandoor gaan?  

De PVV

Toen ik door Geert Wilders gevraagd werd om senator voor zijn PVV te worden, vroeg Fleur Agema me bij haar langs te komen. We kenden elkaar al langer en ze vroeg me: “Wat ga je doen als Geert in Rotterdam de concurrentie met jullie aangaat?” ”Dan stop ik en krijgt de PVV haar zetel terug”, antwoordde ik naar alle eerlijkheid.

Ik heb een bloedhekel aan afsplitsers. Dat laatste hield ik voor me, omdat Wilders ook is begonnen als afsplitser van de VVD. Hij werd zelfs boos toen ik daar een opmerking over maakte bij mijn bezoek in Den Haag vlak na zijn vertrek uit de VVD fractie. Zijn  daarop volgende verkiezingssucces (negen zetels) maakte duidelijk dat hij met zijn actie wel een snaar bij vele oud VVD’ers geraakt had. Maakte zijn actie toch min of meer democratisch.

Eerste afsplitser

Toen we in 2002 met onze partij begonnen, was niemand berekend op de haatcampagne die zou volgen. Verbijsterd en woedend hoorden we de aantijgingen en beledigingen. Voor twee kandidaten op onze lijst werd het teveel. Geschrokken lieten ze weten zich te distantiëren van onze partij. Toen we onverwacht toch 17 zetels kregen, konden ze beiden raadslid worden.  Eén - mijn collega Bouwhuijzen - maakte heel fatsoenlijk geen gebruik van de mogelijkheid, de ander – oud PvdA- raadslid Kok - vertelde me af te wachten of hij misschien de kiesdeler zou halen.

Uiteindelijk kreeg hij ongeveer 20 stemmen, dus vroeg ik hem zijn zetel niet in te nemen. Hij lachte me uit en ging gewoon door onder de naam Fractie Kok. Maakte zijn dochter fractiemedewerkster, kreeg vergoeding om een politieke partij te runnen (30.000) en het raadsgeld (minimumloon): legitieme diefstal dus*. Mijn eerste handeling in de raad was de vraag aan mijn nieuwe collega’s deze manier van handelen af te keuren: ze weigerden.

Fractieperikelen                       

Onze fractie moest in één week samengesteld worden en aan de hand van de ingestuurde c.v. ’s werd de volgorde samengesteld. Onder Fortuyn gaf dat weinig problemen, maar dat veranderde na zijn dood. Eén van mijn fractieleden S. Siemons vertelde me openlijk, dat het logisch zou zijn dat hij met zijn capaciteiten Pim zou opvolgen.**

Na de eerste volgden nog meer afsplitsingen; ook omdat we extreemrechts de deur uitgooiden. Ze kregen een fractievergoeding en hielden hun raadsloon. Toen de LPF meende onze partij over te moeten nemen, splitste zich weer iemand af namens de LPF (van je vrienden moet je het hebben)***

Toen we na vier jaar vechten tegen “potenzagers” en “ruggenstekers” een lijsttrekker zochten, lieten we dat over aan de leden. Marco Pastors en ik wilden de strijd aangaan, maar uit de fractie kwamen twee andere kandidaten. Marco Pastors won en de twee andere - Dorsman en uiteraard Siemons - kregen letterlijk één stem. Bij het samenstellen van de kieslijst werd  rekening gehouden met hun niet erg coöperatieve houding gedurende de hele periode en kregen ze een heel lage plek op de kieslijst. Uiteraard volgde direct de twee laatste afsplitsingen.

Opluchting

Bij de volgende fractiesamenstelling - weer 14 zetels ondanks de moord op Pim en de vier jaar durende linkse hetze - hielden we natuurlijk rekening met de mogelijkheid van afsplitsen. Toch is het nog een keer gebeurd. Dat werd door een journaliste van de NRC toegejuicht. Haar redacteur heeft me zijn excuses aangeboden onder een biertje bij Wilskracht (station Alexander)

Mona Keijzer heeft zich (net als Rita Verdonk ooit) afgescheiden, omdat ze het niet met de partijhiërarchie eens is en omdat ze net als Verdonk de kiesdeler ruim gehaald heeft. Dan nog blijft de vraag: “Hoeveel stemmen hadden jullie gehaald zonder de partij?”

Daarnaast moet je, denk ik, de partijproblemen altijd binnenskamers oplossen. De vele fractie c.q. partijvergaderingen lenen zich daar uitstekend voor.

De redenen om je af te splitsen zijn volgens mij:

a. Een te groot vertrouwen in eigen kunnen.

b. Onvrede over inbreng in de fractie en de partijhiërarchie.

c. Financieel gewin.

d. Het behalen van de kiesdeler.

Ik ben absoluut tegen het verschijnsel en daarom sla ik bewust - ideologische verschillen - over!

 

*Is na 2006 afgeschaft. Een afsplitser krijgt geen vergoeding voor een hele partij.

** Hij stond erop een eigen beschouwing over de begroting te houden! Verbijsterd hoorde de raad zijn gebazel aan. Hij is nu lijsttrekker van 50Plus in Rotterdam.

*** Toen Mat Herben me vijf jaar geleden vroeg waarom ik zo’n hekel aan hem had, antwoordde ik met twee woorden: “LPF Rotterdam.” Hij begreep het !